364 ta shoir — tarjimai holi va asarlari bilan
Shukrullo o'zbek she'riyatida ijtimoiy mavzularni kuchli badiiy tilda ifodalaydigan shoir sifatida tanilgan. Uning she'rlarida hayot haqiqati, insoniy qadriyatlar va vatan muhabbati ustuvor. Uzoq ijodiy umr ko'rgan shoir.
Zafar Diyor sovet va mustaqillik davri o'zbek she'riyatining ko'p qirrali vakili. Uning she'rlarida hayot falsafasi, vatan va mehr-muhabbat uyg'un tarzda kuylangan. Bolalar adabiyotida ham o'ziga xos iz qoldirgan.
Rudakiy fors-tojik adabiyotining «otasi» deb tan olingan buyuk shoir. Uning she'rlari somoniylar davri madaniy gullab-yashnashining yorqin timsolidir. Ko'r bo'lganiga qaramay, ulug' she'rlar bitgan.
Firdavsiy jahon adabiyotining eng ulug' epik shoirlaridan biri bo'lib, «Shohnoma» asarining muallifi. «Shohnoma» forsiy tilda yozilgan va Eron tarixini she'riy tarzda bayon etadi. 60 000 baytdan iborat bu asar insoniyat merosining durdonasidir.
Omar Xayyom matematik, astronom va faylasuf sifatida mashhur bo'lsa ham, uning ruboiylari jahon adabiyotining eng mashhur she'rlaridan hisoblanadi. Hayot, o'lim va baxt mavzularidagi falsafiy she'rlari hali ham dunyo miqyosida sevib o'qiladi.
Rumiy jahon tasavvuf she'riyatining eng buyuk vakili bo'lib, «Masnavi» asari bilan tanilgan. Uning she'rlarida ilohiy ishq, insoniy yuksalish va birlik g'oyalari ustuvordir. Mavlono deb ham atalgan va Qo'nyada dafn etilgan.
Sa'diy Sheroziy fors-tojik adabiyotining eng mashhur va ta'sirli shoirlaridan biri. «Guliston» va «Bo'ston» asarlari badiiy va axloqiy qimmatiga ko'ra jahon adabiyotining oltin fondiga kiradi. Safar, dono hikmatlar va axloqiy she'rlar ustalari.
Hofiz Sheroziy fors g'azalining eng ulug' ustasi sifatida tan olingan shoir. Uning she'rlarida ishq, sharab va ilohiy shodlik ramziy tarzda ifodalangan. G'arb olamida ham keng tanilgan va Gete unga bag'ishlangan devon yozgan.
Nizomiy Ganjaviy fors dostonchiligining eng buyuk vakili. Uning «Xamsa»si besh dostondan iborat bo'lib, Navoiyga ham ilhom manbai bo'lgan. «Layli va Majnun», «Xusrav va Shirin» kabi dostonlar uning bebaho merosi.
Jomiy fors mumtoz adabiyotining so'nggi buyuk vakili sifatida tanilgan. Navoiyning ustozi va do'sti bo'lgan. Uning asarlari ko'plab tillarga tarjima qilingan va Sharq adabiyotiga ulkan ta'sir ko'rsatgan.
Attor tasavvuf adabiyotining yirik vakili bo'lib, «Mantiq ut-tayr» (Qushlar tili) asari bilan mashhur. Uning she'rlarida ilohiy haqiqatga intilish va ruhiy yuksalish g'oyalari markaziy o'rin tutadi. Rumiyga ham katta ta'sir ko'rsatgan.
Amir Xusrav Dehlaviy Hindistonning eng buyuk fors shoiri va musiqachisi sifatida tanilgan. «Hindiston tilini» — urduni adabiy tilga aylantirgan dastlabki shoirlardan biri. Qavvallik musiqiy an'anasiga asos solgan.
Bedil fors-tojik adabiyotida «Hind uslubi» (sabki hindi) maktabining eng yirik vakili. Uning she'rlari juda murakkab va falsafiy chuqurlik bilan to'la. O'zbek adabiyoti, jumladan Munis va Ogahiy ijodiga kuchli ta'sir ko'rsatgan.
Ibn Sino dunyoga mashhur alloma, tabib va faylasuf bo'lish bilan birga she'rlar ham yozgan. Uning falsafiy ruboiylari va qasidalar she'riy mahorat va ilmiy fikrning ajoyib uyg'unligini namoyon etadi. «Tib qonunlari» asari bilan ham tengsiz iz qoldirgan.
Nosir Xusrav she'riyat va falsafani birlashtirgan buyuk o'rta asr shoiri. Uning «Safarnoma» asari o'rta asrlar geografi va adibining diqqatga sazovor sayohatnomasi. She'rlarida axloqiy va falsafiy g'oyalar markaziy o'rin tutadi.
Xoqoniy Shirvoniy fors qasida janrining eng buyuk ustallaridan biri. Murakkab so'z o'yinlari va boy tasvir vositalari bilan ajralib turuvchi she'rlari saroylarda mashhur bo'lgan. O'z davrining eng ta'sirli shoirlaridan.
Fuzuliy ozarbayjon, turk va fors tillarida ijod qilgan uch tilli buyuk shoir. Uning «Leyli va Majnun» dostonlari va g'azallari o'zbek maktablarida ham o'rganiladi. Ishq va tasavvuf mavzulari uning ijodida ustuvordir.
Yunus Emre turk xalq va tasavvuf she'riyatining eng buyuk vakili. Uning she'rlari sodda xalq tilida yozilgan bo'lib, ilohiy sevgi va insonparvarlikni ulug'laydi. Hali ham Turkiya va boshqa turk xalqlari orasida sevib o'qiladi.
Maxtumquli Frog'iy turkman adabiyotining eng buyuk shoiri sifatida tan olinadi. Uning she'rlarida milliy birlik, erkinlik va axloqiy qadriyatlar ulug'lanadi. O'zbek va qozoq adabiyoti bilan ham yaqin aloqada bo'lgan.
Abay Qunanboyev qozoq adabiyotining asoschisi va milliy shoiri hisoblanadi. Pushkin va boshqa rus shoirlarini qozoq tiliga tarjima qilgan. Uning she'rlarida qozoq xalqini ma'rifatga undash va milliy o'zlikni anglash g'oyalari ustuvor.